به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین ابوالقاسم مقیمیحاجی معاون آموزش حوزههای علمیه در نشست وبیناری با معاونان آموزش حوزههای علمیه سراسر کشور که امروز در سالن جلسات آیتاللهالعظمی حائری(ره) مرکز مدیریت حوزههای علمیه در قم برگزار شد، با اشاره به برنامههای جاری معاونت آموزش، به تشریح آخرین وضعیت فرایند پذیرش، طرح توسعه کلاسهای راهنما، مسابقات علمی و المپیاد حوزوی و تمهیدات آموزشی برای شرایط ویژه پرداخت.
تعیین تکلیف طلاب پذیرفتهشده تا پایان فصل پاییز
معاون آموزش حوزههای علمیه در ابتدای سخنان خود با اشاره به بررسی فرایند پذیرش طلاب، اظهار داشت: در این جلسه، مباحث مربوط به پذیرش و مراحل مختلف آن را با معاونان آموزش مرور خواهیم کرد و از معاونان محترم استانها درخواست داریم با توجه به دستورالعملها و ضوابط ابلاغشده، در ماه آینده این فرایند را با جدیت پیگیری کنند تا مراحل پذیرش به سرانجام برسد.
وی افزود: لازم است تمامی مراحل پذیرش با دقت دنبال شود تا طلابی که در این فرایند پذیرفته شدهاند، در موعد مقرر تعیین تکلیف شوند و با توجه به نقش و تأثیرگذاری اساتید، مدیران و عوامل اجرایی مدارس در این فرایند، بتوانیم بدون بروز مشکل، امور مربوط به پذیرش و ساماندهی آنان را به انجام برسانیم.
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به تجربه موفق سال گذشته در تعیین تکلیف سریع طلاب پذیرفتهشده خاطرنشان کرد: سال گذشته با همت معاونان آموزش مدارس و مجموعه عوامل استانی توانستیم در همان سه ماه نخست، وضعیت طلاب را مشخص کنیم و امور مربوط به آنان را به سرانجام برسانیم.
وی ادامه داد: امسال با وجود برخی مشکلات و دشواریهایی که در ماههای خرداد و تیر با آن مواجه بودیم، فرایند پذیرش با مقداری کندی و اختلال سامانه ها روبرو شد؛ ازاینرو انتظار داریم با تلاش و پیگیری معاونان آموزش استانها، در همین فصل پاییز وضعیت طلاب پذیرفتهشده مشخص شود، مدارس محل تحصیل آنان تعیین گردد و امور آموزشی و اداریشان نیز بهخوبی سامان یابد.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی تأکید کرد: این موضوع از مطالبات جدی معاونت آموزش از مجموعههای استانی است و انتظار میرود معاونان محترم با پیگیری مستمر، زمینه تکمیل فرایند پذیرش و تعیین تکلیف طلاب را فراهم کنند.
توسعه طرح کلاسهای راهنما در استانها
معاون آموزش حوزههای علمیه در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح طرح توسعه کلاسهای راهنما پرداخت و با اشاره به تجربه موفق اجرای این طرح در قم گفت: کلاسهای راهنما از جمله برنامههایی است که بیش از دو دهه در مراکز مختلف حوزوی قم اجرا شده و تجربه نشان داده است که این طرح در ارتقای سطح علمی، تعمیق آموختهها و رشد تحصیلی طلاب نقش مؤثری دارد.
وی افزود: برخی استانها نیز بر اساس تجربه و تشخیص خود، اجرای این طرح را آغاز کردهاند و اکنون معاونت آموزش در ستاد مرکزی درصدد است با حمایت از اجرای آن در استانها، زمینه توسعه و فراگیر شدن این الگوی آموزشی را فراهم کند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی با بیان اینکه توسعه طرح در مرحله نخست بر دروس فقه و اصول متمرکز خواهد بود، اظهار داشت: در گام نخست، پایههای پنجم، ششم، هفتم و هشتم را در اولویت قرار دادهایم تا کلاسهای راهنما در این پایهها و با محوریت دروس فقه و اصول توسعه پیدا کند.
وی با اشاره به اهمیت ویژه برخی دروس در این پایهها تصریح کرد: پایه پنجم و ششم از این جهت اهمیت دارند که طلبه با مباحث جدیتر علم اصول مواجه میشود و پایههای هفتم و هشتم نیز به دلیل ورود به مباحث کتاب مکاسب، بهویژه آغاز این کتاب، از اهمیت خاصی برخوردارند.
معاون آموزش حوزههای علمیه ادامه داد: طلبه در این مراحل با فاصله علمی قابلتوجهی میان مباحث پیشین و دروس جدید مواجه میشود؛ از جمله فاصله میان کتاب لمعه و مکاسب و نیز عبور از مباحث اصولی کتاب اصول فقه مظفر به مباحث رسائل. طبیعی است که در چنین شرایطی، طلبه برای هضم تدریجی مطالب و تسلط بر مباحث جدید، به فرصت آموزشی و کمک علمی بیشتری نیاز دارد.
وی خاطرنشان کرد: به همین دلیل، این پایهها را برای توسعه کلاسهای راهنما در اولویت قرار دادهایم تا طلاب بتوانند مطالب علمی را در دو مرحله فرا بگیرند؛ ابتدا در کلاس اصلی و سپس در کلاس راهنما، مباحث را با دقت و تعمیق بیشتری مرور کنند.
مهمترین ویژگیهای کلاسهای راهنما
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی در تشریح ماهیت و شیوه برگزاری کلاسهای راهنما گفت: یکی از ویژگیهای اصلی این کلاسها، شاگردمحوری است؛ به این معنا که محور اصلی فعالیت کلاس، خود طلبه است و شاگردان در فرایند ارائه و تبیین درس نقش فعال دارند.
وی افزود: نکته مهم دیگر این است که کلاس راهنما با حضور استادی غیر از استاد کلاس اصلی برگزار میشود. تجربه چندینساله مراکز حوزوی قم نشان داده است که این شیوه میتواند در تقویت بنیه علمی و افزایش توانایی تحلیلی طلاب بسیار مؤثر باشد.
معاون آموزش حوزههای علمیه با تشریح چگونگی اجرای این کلاسها اظهار داشت: در کلاس راهنما، طلبه متن درس را مطالعه میکند، آن را میخواند، اعرابگذاری و معنا میکند و بخش تعیینشده را برای سایر شاگردان توضیح میدهد. سپس استاد از دیگر طلاب درباره مطالب ارائهشده پرسش میکند و در ادامه، نکات تکمیلی، علمی و آموزشی لازم را بیان میکند.
توزیع فرصت ارائه میان شاگردان
وی یکی دیگر از ویژگیهای مهم این شیوه را توزیع فرصت ارائه میان شاگردان دانست و گفت: استاد باید زمان هر جلسه، یعنی حدود ۵۰ دقیقه تا یک ساعت را میان حداقل چهار نفر از شاگردان تقسیم کند؛ بهگونهای نباشد که یک نفر از ابتدا تا انتهای جلسه ارائهدهنده باشد و سایر طلاب صرفاً شنونده باقی بمانند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی ادامه داد: هنگامی که فرصت ارائه میان چند طلبه توزیع میشود، همه شاگردان در طول هفته این احتمال را میدهند که در جلسه آینده نوبت ارائه به آنان برسد؛ بنابراین ناچار میشوند خارج از کلاس مطالعه کنند، مطالب را آماده سازند و با آمادگی بیشتری در جلسه حاضر شوند.
وی خاطرنشان کرد: این فرایند علاوه بر اینکه موجب افزایش مطالعه و آمادگی علمی طلاب میشود، در هنگام ارائه نیز فرصت مناسبی برای رشد آنان فراهم میکند؛ زیرا طلبه مطالب را بیان میکند و استاد ضمن تشویق، اشکالات او را گوشزد کرده و راهنماییهای لازم را ارائه میدهد.
معاون آموزش حوزههای علمیه تأکید کرد: در واقع، کلاس راهنما فرصتی است تا طلاب پس از حضور در کلاس اصلی و استفاده از تدریس استاد، یکبار دیگر مطالب را در فضایی تعاملی و با مشارکت سایر همکلاسیها مرور کنند و هر طلبه بخشی از درس را برای دیگران توضیح دهد.
وی افزود: در این کلاسها، مطالب بهصورت بندبند میان شاگردان توزیع میشود و آنان با مطالعه، ارائه و گفتوگو، مباحث را پیش میبرند. به تعبیر دیگر، طلبه در کلاس راهنما یکبار دیگر در جایگاه مدرس قرار میگیرد و همین تجربه، نقش مهمی در تعمیق یادگیری و افزایش تسلط علمی او دارد.
حمایت از کلاسهای راهنما و افزایش سقف تدریس اساتید
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی در ادامه با اشاره به حمایت معاونت آموزش از اجرای این طرح در استانها بیان کرد: برای توسعه کلاسهای راهنما، مقرر شده است ستاد مرکزی از این برنامه حمایت کند.
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به میزان پیشبینیشده برای برگزاری کلاسهای راهنما اظهار داشت: برای این کلاسها، بهطور معمول دو تا سه ساعت در نظر گرفته شده است و در برخی برنامهریزیها نیز برگزاری دو ساعت کلاس در مدرسه و چهار ساعت کلاس راهنما برای دروس فقه و اصول مورد توجه قرار گرفته است. معاونان آموزش متناسب با ظرفیت مدارس، تعداد طلاب و شرایط اساتید، برنامهریزی لازم را انجام دهند.
وی با تأکید بر ضرورت افزایش مشارکت استانها افزود: انتظار داریم معاونان آموزش با شناسایی مدارس توانمند، زمینه توسعه این طرح را فراهم کنند. طبیعتاً باید مدارسی برای اجرای کلاس راهنما انتخاب شوند که از مدیران و اساتید توانمند و همچنین تعداد مناسبی از طلاب در پایههای موردنظر برخوردار باشند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی با اشاره به محدودیت تعداد شاگردان در هر کلاس راهنما اظهار داشت: تعداد طلاب هر کلاس نباید بیش از شش یا هفت نفر باشد؛ زیرا با افزایش تعداد شاگردان، امکان مشارکت فعال همه افراد و فرصت ارائه برای آنان کاهش پیدا میکند. بنابراین اگر تعداد طلاب یک پایه بیشتر از این میزان باشد، لازم است کلاسها به دو گروه تقسیم شوند.
معاون آموزش حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: توسعه کلاسهای راهنما یک اقدام کوتاهمدت و زودبازده نیست، بلکه باید با برنامهریزی مستمر دنبال شود. آثار این طرح بهتدریج در ارتقای کیفیت آموزش و رشد تحصیلی طلاب نمایان خواهد شد و استمرار آن میتواند در بلندمدت به تقویت بنیه علمی حوزههای علمیه کمک کند.
رشد مشارکت طلاب در مسابقات علمی
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی در بخش دیگری از سخنان خود به تشریح وضعیت مسابقات علمی (المپیاد) پرداخت و گفت: به لطف الهی، فرایند برگزاری مسابقات علمی در مسیر رشد و پیشرفت قرار داشته است و این مسابقات با هدف تشویق طلاب به مرور دروس گذشته، تقویت مطالعه خودخوان و افزایش توان علمی آنان برگزار میشود.
وی افزود: مسابقات علمی صرفاً یک آزمون معمولی نیست، بلکه نوعی هماورد علمی و رقابت آموزشی است که زمینه را برای تشویق گروهی از طلاب فراهم میکند تا مباحث علمی را با دقت و جدیت بیشتری مطالعه و مرور کنند و تواناییهای خود را در یک فرایند علمی منظم به نمایش بگذارند.
«مکتب انقلاب اسلامی»؛ بخش ویژه مسابقات علمی امسال
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی با اشاره به بخش ویژه مسابقات علمی امسال اظهار کرد: امسال بخش ویژهای با عنوان «مکتب انقلاب اسلامی» در نظر گرفته شد. سال گذشته نیز به مناسبت پانزدهمین قرن ولادت پیامبر اعظم(ص)، بخش ویژه مسابقات به موضوع تاریخ و سیره پیامبر اکرم(ص) اختصاص داشت که بیش از دو هزار نفر در آن مشارکت کردند.
وی ادامه داد: امسال با توجه به شرایط و اقتضائات جامعه، مکتب انقلاب اسلامی بهعنوان محور بخش ویژه مسابقات انتخاب شد و مجموعهای از آثار و منابع مرتبط با اندیشه انقلاب اسلامی، منظومه فکری امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی در فهرست منابع این بخش قرار گرفت.
منابع بخش ویژه مسابقات علمی
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به منابع معرفیشده برای این بخش تصریح کرد: وصیتنامه سیاسی ـ الهی امام خمینی(ره)، بیانیه گام دوم انقلاب، کتاب «انسان ۲۵۰ ساله»، مجموعه مباحث مربوط به منظومه اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی و مباحث ولایت فقیه از امام خمینی(ره)، از جمله منابع و محورهای مطالعاتی بخش ویژه امسال بودند.
وی با ابراز خرسندی از استقبال طلاب از این بخش خاطرنشان کرد: به لطف خداوند، میزان ثبتنام در بخش ویژه مکتب انقلاب اسلامی با رشد چشمگیری همراه بوده و تعداد شرکتکنندگان ثبتنامکننده در این بخش از سال گذشته بیشتر شده است. البته ثبتنام بهتنهایی کافی نیست و انتظار داریم معاونان آموزش استانها با برنامهریزی و تشویق طلاب، زمینه حضور آنان در مرحله آزمون و رقابت علمی را نیز فراهم کنند.
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به اهمیت حضور طلاب در مرحله نهایی مسابقات بیان کرد: از معاونان آموزش استانها درخواست داریم تا زمانی که برای برگزاری آزمون باقی مانده است، طلابی را که ثبتنام کردهاند، به حضور در جلسه امتحان و شرکت جدی در مسابقات تشویق کنند.
وی افزود: هدف اصلی این مسابقات، ایجاد انگیزه برای مطالعه، مرور و تعمیق مباحث علمی است؛ بنابراین باید تلاش کنیم ثبتنامکنندگان در مرحله آزمون نیز مشارکت داشته باشند تا اهداف آموزشی و تربیتی این برنامه محقق شود.
زمانبندی برگزاری مراحل استانی و کشوری مسابقات
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی درباره زمانبندی برگزاری مراحل استانی و کشوری مسابقات نیز اظهار داشت: بر اساس مصوبهای که در جلسه پیشین با معاونان آموزش داشتیم، مقرر شده بود مرحله استانی در پایان سال تحصیلی و در خردادماه برگزار شود و مرحله کشوری نیز در ابتدای سال تحصیلی جدید، در مهرماه، انجام گیرد.
وی ادامه داد: با این حال، به دلیل شرایط جنگی و مسائل و مشکلاتی که در آن مقطع برای مدارس وجود داشت، نتوانستیم مصوبه سال گذشته را در زمان پیشبینیشده اجرا کنیم. اولویت یافتن مسائل میدانی، حضور اجتماعی و ایفای نقش طلاب در شرایط خاص جامعه، موجب شد اجرای این برنامه در زمان مقرر با محدودیت مواجه شود.
معاون آموزش حوزههای علمیه تأکید کرد: امیدواریم در سال آینده بتوانیم مطابق برنامه و مصوبه قبلی، مرحله استانی مسابقات را در پایان سال تحصیلی و در خردادماه و مرحله کشوری را در اواخر مهرماه برگزار کنیم.
وی همچنین از استانهایی که در زمینه تشویق طلاب به ثبتنام و مشارکت در مسابقات علمی اقدامات مؤثری انجام دادهاند، قدردانی کرد و گفت: برخی از مدیران مدارس در استانها مشوقهایی را برای حضور طلاب در این رقابتها در نظر گرفتهاند که این اقدام شایسته تقدیر است.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی افزود: در ستاد نیز برای برگزاری هرچه بهتر مسابقات و فراهم کردن مشوقهای بیشتر برای طلابی که به مرحله کشوری راه پیدا میکنند، برنامههایی در دست بررسی و اقدام است؛ زیرا ایجاد انگیزه و حمایت از استعدادهای علمی میتواند در افزایش کیفیت و اثربخشی این رقابتها مؤثر باشد.
آمادگی مدارس علمیه برای شرایط ویژه و احتمالی
معاون آموزش حوزههای علمیه در ادامه به موضوع آمادگی مجموعه آموزشی حوزه برای مواجهه با شرایط خاص و احتمالی در آینده پرداخت و اظهار داشت: برای رخدادهای احتمالی پیشرو باید از هماکنون آمادگی لازم را ایجاد کنیم. در همین راستا، در ستاد مرکزی و در بخشهای آموزشی و غیردرسی، تمهیدات و برنامهریزیهایی برای شرایط مختلف انجام شده است.
وی افزود: شرایط احتمالی در چند سطح و دستهبندی مورد بررسی قرار گرفته و برای هر وضعیت، متناسب با میزان تشدید شرایط و امکان فعالیت مدارس، برنامههایی پیشبینی شده است تا مجموعههای حوزوی بتوانند متناسب با اقتضائات موجود به فعالیت خود ادامه دهند.
ضرورت جمع میان فعالیتهای آموزشی و ایفای نقش اجتماعی طلاب
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی با تأکید بر ضرورت جمع میان فعالیتهای آموزشی و ایفای نقش اجتماعی طلاب بیان کرد: در شرایط کنونی که حضور میدانی و ایفای نقش اجتماعی از اهمیت ویژهای برخوردار است، تأکید ما این است که مدیران مدارس و معاونان آموزش، برنامههای آموزشی را بهگونهای تنظیم کنند که با مسئولیتهای اجتماعی و فعالیتهای میدانی طلاب در طول شبانهروز سازگار باشد. باید میان برنامههای درسی و حضور اجتماعی طلاب هماهنگی ایجاد شود تا طلبه ضمن انجام وظایف آموزشی خود، بتواند در عرصههای موردنیاز جامعه نیز حضور مؤثر داشته باشد.
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به تجربه فعالیت مدارس و طلاب در شرایط جنگی خاطرنشان کرد: در صورت تشدید شرایط، همانگونه که در ابتدای سال شمسی شاهد بودیم، ممکن است مدارس علمیه مسئولیت اداره و پشتیبانی از مواکب و فعالیتهای میدانی را بر عهده بگیرند؛ فعالیتهایی که برخی از آنها همچنان ادامه دارد.
وی افزود: در چنین شرایطی، حضور در میدان و ایفای مسئولیتهای اجتماعی باید متناسب با اقتضائات هر منطقه سازماندهی شود. اگر شرایط جنگی تشدید شود، همه مجموعهها باید برای دفاع از نظام و انقلاب اسلامی و انجام مسئولیتهای متناسب با شرایط آماده باشند.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی تصریح کرد: در استانهایی که شرایط درگیری و تشدید وضعیت مشابهی وجود ندارد نیز باید متناسب با اقتضائات منطقه، برنامهریزی لازم انجام شود تا فعالیتهای آموزشی و سایر مسئولیتهای مدارس علمیه با نظم و آمادگی دنبال شود.
تقویت زیرساختهای آموزش مجازی برای حضور همزمان بیش از ۲۰ هزار طلبه
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به اقدامات انجامشده برای استمرار آموزش در شرایط غیرحضوری اظهار داشت: یکی از محورهای مهم برنامهریزی ما، تقویت زیرساختهای آموزش مجازی است تا در صورت ضرورت و عدم امکان برگزاری جلسات حضوری، فرایند آموزشی حوزههای علمیه متوقف نشود.
وی افزود: سامانه آموزش مجازی از قبل وجود داشت، اما در ماههای اخیر زیرساختهای فنی آن تقویت شده و ظرفیت پایگاههای داده و سرورها نیز افزایش یافته است؛ بهگونهای که برای حضور همزمان بیش از ۲۰ هزار طلبه در این سامانه برنامهریزی شده و مجموعه فناوری اطلاعات مراحل لازم را در این زمینه انجام داده است.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی ادامه داد: در بخش دروس سطوح عالی، از گذشته ظرفیتهایی برای استفاده از آموزشهای مجازی وجود داشته است و اکنون نیز در حال آمادهسازی و تکمیل زیرساختهای لازم هستیم تا در صورت بروز شرایط خاص در استانها، امکان بهرهگیری از این ظرفیتها فراهم باشد.
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به ضرورت توجه به مقاطع سطح و مقدمات، اظهار کرد: در این مقاطع نیز باید از هماکنون برای تأمین محتوای آموزشی مناسب برنامهریزی کنیم.
وی ادامه داد: ارتباط میان استاد، شاگرد و مدرسه باید در هر شرایطی حفظ شود و این موضوع نیازمند برنامهریزی قبلی است؛ بنابراین نباید منتظر بروز شرایط خاص بمانیم و سپس برای تهیه محتوا یا ایجاد ارتباط آموزشی اقدام کنیم.
ابلاغ آییننامه شرایط ویژه آموزشی در هفتههای آینده
معاون آموزش حوزههای علمیه با اشاره به تدوین دستورالعملهای مربوط به شرایط ویژه گفت: آییننامه مربوط به نحوه فعالیت مدارس علمیه در شرایط خاص، انشاءالله هفته آینده برای استانها ارسال خواهد شد و جزئیات آن در اختیار معاونان آموزش قرار میگیرد.
وی افزود: در این آییننامه مشخص خواهد شد که در استانهایی که شرایط عادیتری دارند، نظام آموزشی و فعالیت مدارس چگونه باید ادامه پیدا کند و در استانهایی که با تشدید شرایط مواجه میشوند، چه تدابیری برای استمرار آموزش و انجام سایر مسئولیتها باید اتخاذ شود.
حجتالاسلام والمسلمین مقیمیحاجی تأکید کرد: در استانهایی که شرایط ویژه و تشدیدشده دارند، علاوه بر برنامهریزی برای فعالیتهای آموزشی متناسب با وضعیت موجود، موضوع حضور میدانی طلاب، ایفای نقش اجتماعی و انجام مسئولیتهای مرتبط با دفاع از نظام و انقلاب اسلامی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: این دستورالعملها هم بخش آموزشی و هم بخش غیردرسی و فعالیتهای اجتماعی مدارس را در بر میگیرد و تلاش شده است برای وضعیتهای مختلف، وظایف و مسئولیتها بهصورت روشن تعیین شود.
معاون آموزش حوزههای علمیه در پایان اظهار امیدواری کرد: آییننامهها و دستورالعملهای مربوط به شرایط ویژه طی یک تا دو هفته آینده نهایی و ابلاغ شود تا معاونان آموزش استانها با اطلاع از ضوابط و برنامههای پیشبینیشده، بتوانند اقدامات لازم را در مدارس علمیه بهموقع و با آمادگی کامل دنبال کنند.
انتهای پیام/










نظر شما